Papegaaien en parkieten zijn slachtoffers van de handel, van het ontbreken van wettelijke bescherming, van onwetendheid en van “goede bedoelingen”. We geven hieronder een aantal voorbeelden van waar het fout gaat:
De handel in papegaaien en parkieten
Papegaaien en parkieten zijn gedurende vele jaren massaal in de landen van herkomst gevangen voor de legale internationale vogelhandel. Op deze manier zijn er vele duizenden Grijze Roodstaart papegaaien, Blauw Gele ara’s, Blauwvoorhoofd amazones, agapornissen in de handel terecht gekomen die in de natuur zijn gevangen.
Het merendeel van de gevangen vogels overleefde het vangen en het transport niet. Daarnaast werden besmettelijke ziektes verspreid waardoor vogels later ziek worden en doodgaan. Ook is er een risico voor de mens door de verspreiding van papegaaienziekte.
Mede door deze handel zijn talloze soorten in de natuur bedreigd in het voortbestaan. Door het omhakken of beschadigen van nestbomen om de jonge vogels uit de nesten te roven verliezen de vogels nestgelegenheid. Het verlies van nestbomen is een ramp voor het voortbestaan in de natuur.
Papegaaien en parkieten waren slachtoffer van het ontbreken van wetgeving die deze handel onmogelijk maakt.
Door jarenlange actie tegen deze import is er vanaf 1 juli 2007 in Europa een importstop gekomen. In Nederland heeft Stichting Papegaaien en Parkieten Welzijn (SPPW), inmiddels Stichting Papegaai, in samenwerking met de Kliniek voor Vogels in Meppel (inmiddels Adviespraktijk voor Vogels) een belangrijke rol gespeeld.
Door het vangen van papegaaien in de natuur zijn er meer papegaaien en parkieten in gevangenschap dan dat er in de landen van herkomst in de vrije natuur rondvliegen. Er worden inmiddels veel papegaaien en parkieten gekweekt in gevangenschap.
Dankzij de samenwerking tussen de Adviespraktijk voor Vogels en Stichting Papegaai is er in Nederland per 1 juli 2014 een verbod gekomen op handopfok bij papegaaien vanwege de structurele gedrags-welzijnsproblemen als de jonge vogels worden gescheiden van de ouders.
De aanschaf van papegaaien en parkieten
Bedenk dat het hebben van een papegaai of parkiet een grote verantwoordelijkheid en een keuze voor het leven is. Vanuit de Adviespraktijk voor Vogels en vanuit Stichting Papegaai wordt niet geadviseerd om een papegaai aan te schaffen vanwege de consequenties voor de papegaai en vanwege de consequenties voor de eigenaar.
Als u een papegaai of een parkiet wil aanschaffen, zorg dan voor voldoende deskundige informatie waardoor de gezondheid en het welzijn van de vogel is verzekerd.
Wilt u een papegaai of parkiet aanschaffen, doe dat dan op de juiste manier
Omzeil daarbij de handel en de dierenwinkel als verlengstuk van de handel in vogels. Het beste is om een vogel te adopteren die tussen de wal en het schip terecht gekomen is en waar een goed tehuis voor wordt gezocht. Dit is vergelijkbaar met het aanschaffen van een hond vanuit een hondenasiel. Het alternatief is om een vogel aan te schaffen bij een kweker die op een verantwoorde manier omgaat met de vogels en nauw samenwerkt met een vogeldierenarts waarbij een gezondheidsverklaring wordt meegegeven, ondertekend door de vogeldierenarts waarbij wordt aangegeven op welke ziektes de vogel is onderzocht. Daarnaast een verklaring van de vogeldierenarts dat er geen aanwijzingen zijn voor besmettelijke ziektes binnen het kweekbestand.
Het advies is verder om alleen vogels te kopen met een vaste voetring waarop het geboortejaar en de gegevens van de kweker zijn te vinden. Maak goede afspraken met de verkoper. Het advies is om de vogel als koper zo snel mogelijk door een vogeldierenarts te laten controleren op de gezondheid waarbij de koop pas definitief is als na onderzoek blijkt dat het gaat om een gezonde vogel.
Gedurende vele jaren was er een toenemende handel in baby papegaaien die nog niet zelfstandig kunnen eten. Vooral babypapegaaien die met de hand worden grootgebracht ontwikkelen gedragsproblemen. Het advies om een baby zelf groot te brengen omdat de vogel dan tammer wordt is een onzinverhaal en vooral ingegeven door de commerciële belangen van de verkoper. Stichting Papegaai heeft vanaf 2003, samen met de Adviespraktijk voor Vogels, actie gevoerd tegen de handopfok van papegaaien en de ongewenste handel in babypapegaaien. Deze campagne is succesvol afgesloten met nieuwe wetgeving waarbij op 1 juli 2014 in Nederland de handopfok van papegaaien is verboden zoals dit al tientallen jaren was verboden bij honden, katten, chimpansees enz. Dit is een doorbraak op het gebied van het welzijn van papegaaien in gevangenschap.
Belangrijk onderdeel van de aankoopcontrole is binnen de Adviespraktijk voor Vogels tevens een gedragsconsult om de eigenaar de beginselen te leren van het omgaan met en het voorkomen van gedragsproblemen. Tevens is een aankoop controle bedoeld voor het geven van aanvullende adviezen in het belang van de gezondheid en het welzijn van de vogel.
Onwetendheid
Papegaaien en parkieten zijn slachtoffer van onwetendheid. Eigenaren van vogels zijn in het algemeen slecht geïnformeerd over de eisen die de vogels stellen aan de voeding, de huisvesting en de verzorging. Bovendien hebben eigenaren geen deskundigheid om in te kunnen spelen op het gedrag. Handelaren, dierenwinkels en helaas ook kwekers die papegaaien en parkieten verkopen blijken veelal niet over de deskundigheid te beschikken die we zouden verwachten.
Voeding
Voedingsfouten zijn in 80-90% van de gevallen de oorzaak van ziekteverschijnselen en bepalen de belangrijkste doodsoorzaak van papegaaien en parkieten.
Dat betekent dat de grasparkiet blij mag zijn als deze 6 jaar wordt in plaats van 15-20 jaar. De valkparkiet wordt als oud beschouwd als deze 12 jaar is terwijl valkparkieten 25-30 jaar kunnen worden. Agaporniden kunnen 35 jaar worden maar gaan veelal binnen 10 jaar dood. Papegaaien krijgen, door voedingsfouten bijna allemaal al binnen 10 jaar ernstige gezondheidsproblemen.
We zien ruistoornissen, afwijkende veren, huidklachten, kortademigheid, doorgroeisnavels, doorgroeinagels, leverproblemen, nieraandoeningen, hartproblemen met aderverkalking en uiteindelijk sterfte op jonge leeftijd.
Vanuit de Adviespraktijk voor Vogels in Meppel wordt, evenals door 2500 andere vogeldierenartsen wereldwijd, geadviseerd om papegaaien en parkieten geen zaadmengsels te geven maar pellets. Wij adviseren de voedingen van Harrison’s Bird Foods omdat deze door erkende deskundigen in Amerika zijn ontwikkeld en in de USA als enige vogelvoeding gecertificeerd zijn als biologische voeding. Dat wil zeggen dat er geen landbouwgif, geen kleur-, geur-, en smaakstoffen aan zijn toegevoegd en vrij zijn van conserveringsmiddelen.
Huisvesting
De meeste vogels zitten jarenlang in te kleine en vogelonvriendelijke kooien met verkeerde zitstokken en komen zelden uit de kooi. Het bekende schelpenzand wordt sterk afgeraden vanwege de onhygiënische stofvorming en het risico dat vogels zand gaan eten.
Verzorging
Naast het schoonmaken van de kooi, het drinkbakje en het waterbakje wordt twee maal per dag eten gegeven, zo veel mogelijk buiten de kooi, bij voorkeur in een aparte klimboom en zodanig dat de voeding wordt gegeven als verrijking.
Essentieel is dat de papegaai het hele jaar zo vaak mogelijk buiten komt. Zonlicht, frisse lucht , lichaamsbeweging en afleiding zijn noodzakelijk om gezondheidsproblemen en gedragsproblemen te voorkomen.
Meenemen naar de speeltuin, de kinderboerderij en wandelen in het bos is onderdeel van het houden van een papegaai/parkiet.
Het advies is om dagelijks te douchen/sproeien en in te spelen op de intelligentie met spelletjes en speeltjes.
Gedrag
Papegaaien en parkieten zijn in tegenstelling tot honden en katten geen gedomesticeerde dieren. Honden en katten zijn gedomesticeerde huisdieren: ze worden al duizenden jaren door de mens gehouden en gekweekt. Bij papegaaien en parkieten gaat het om wilde vogels die in gevangenschap worden gehouden en waarvan de familie in de natuur rond vliegt. De grasparkiet is een voorbeeld van een papegaaiensoort waarbij gesproken kan worden over domesticatie. Deze soort wordt al vanaf 1840 in Europa gekweekt. Deze soort is er in alle mogelijke mutaties en waarbij de Engelse grasparkiet is gekweekt die in veel opzichten afwijkt van de grasparkiet zoals deze in Australië rond vliegt.
Honden en katten zijn roofdieren. Papegaaien en parkieten zijn prooidieren.
Het is belangrijk dat eigenaren zich realiseren dat mensen beschikken over de typische kenmerken van roofdieren. De ogen bij de mens zijn duidelijk naar voren gericht zoals bij de uil, de kat en andere roofdieren. De ogen bij prooidieren zijn vooral naar opzij gericht om de omgeving zo goed mogelijk te kunnen observeren.
Op basis van langlopend wetenschappelijk onderzoek door Dr. Irene Pepperberg weten we dat Papegaaien en parkieten beschikken over het intelligentie niveau van kinderen van 6-7 jaar. Het onderschatten van de intelligentie is een belangrijke reden van gedragsproblemen.
Zonder deskundigheid over het gedrag en het omgaan met papegaaien is het voor de hand liggend dat veel papegaaien schreeuw-, pluk-, bijt-, en sloopgedrag gaan vertonen.
Gedragsconsulten, cursussen over het houden van papegaaien en parkieten
Eigenaren van papegaaien en parkieten komen vanuit heel Nederland naar de Adviespraktijk voor Vogels in Meppel voor gedragsconsulten. Als onderdeel van een gedragsconsult is het advies om papegaaien te (laten) kortwieken zodat het mogelijk is om met de vogels naar buiten te kunnen en mee te nemen naar de speeltuin, op vakantie enz. Het 5-stappen gedragsprotocol, zoals ontwikkeld door drs. J. Hooimeijer en de definities van normaal gedrag, gewenst gedrag, ongewenst gedrag, afgedwongen gedrag en overspronggedrag worden besproken en toegelicht. Er worden door de Adviespraktijk voor Vogels eendaagse en tweedaagse cursussen aangeboden voor eigenaren van papegaaien en parkieten over het verantwoord houden van de vogels.
Tijdens de cursusdagen leert de eigenaar om het eigen gedrag te evalueren en hoe er voor gezorgd wordt dat de papegaai ervaart met respect te worden benaderd en behandeld.
Wederzijds respect en wederzijds vertrouwen zijn de basis van een positieve relatie. Verder leert de eigenaar hoe kan worden ingespeeld op het leervermogen op basis van observeren en het inspelen en belonen van de intelligentie. Het geven van complimentjes voor het gecreëerde gewenst gedrag is daarbij van groot belang. Als vogels met plezier gewenst gedrag vertonen en daar zelf een goed gevoel over krijgen, ontwikkelt zich zelfvertrouwen.
Papegaaien waar met respect mee wordt omgegaan zijn vervolgens een levenslang gezelschapsdier.
Daarnaast worden vanuit de Adviespraktijk voor Vogels cursussen/workshops aangeboden voor dierenartsen en dierenartsassistentes en opleidingsinstituten. Vanuit de Adviespraktijk voor Vogels worden door Drs. J. Hooimeijer masterclasses op internationale congressen gepresenteerd en op uitnodiging van universiteiten in Zuid-Amerika, de USA, Europa en Australië worden gastcolleges met workshops gepresenteerd voor studenten diergeneeskunde.
De opvang van papegaaien en parkieten
Helaas komen veel papegaaien door allerlei omstandigheden tussen de wal en het schip en verdwijnen veel vogels naar opvangcentra of gaan weer terug in de handel. Gedragsproblemen spelen daarbij een grote rol. De Adviespraktijk voor Vogels heeft als belangrijke doelstelling het geven van voorlichting waardoor de papegaai in de familie kan blijven. Hierdoor kan worden voorkomen dat de papegaai wordt afgestaan aan een opvangcentrum. Is het niet mogelijk dat de vogel bij de eigenaar blijft, dan wordt naar een alternatief gezocht via een donatie-adoptie programma om de vogel een tweede kans te geven.
Copyright © Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.